Romananalyse

1.
Auteur: Lodewijk van Deyssel, pseudoniem van Karel J.L. Alberdingk Thijm, leefde van 1864 tot 1952. Van Deyssels vader behoorde tot de generatie schrijvers die door Lodewijk van Deyssel en de andere Tachtigers veroordeeld werden in artikelen in De Nieuwe Gids. Met zijn felle polemisch-lyrische kritieken had Van Deyssel grote invlied op de nieuwe beweging. Hij was een pleitbezorger van het Franse naturalisme in Nederland. Toch is Van Deyssel uiteindelijk niet in één stroming onder te brengen: hij is voor alles genieter van mooie dingen.
Van Deyssel begon al op jonge leeftijd (17 jaar) aan zijn roman Een liefde en vele critici kraakten de roman af en verwezen het naar de bordeelliteratuur.
Titel: Een liefde
Jaar van 1 uitgave: 1887

2.
Literaire stroming: Naturalisme
- determinisme: erfelijkheid, opvoeding en milieu
- empirisme: de bron van alle kennis is de zintuiglijke ervaring is
- schildering van sociale ellende
- voorkeur voor personen en toestanden van de zelfkant van het leven
Plaatsing werk in tijd gerelateerd aan stijl: De hoofdpersonen gedetermineerd door erfelijkheid, opvoeding, milieu en omgeving. Bovendien bepaalt bij Mathilde haar fysieke gesteldheid de loop der gebeurtenissen.

3.
Samenvatting:
Eerste deel. Nadat Mathilde de Stuwen op een zwoele julinacht het bezoek heeft uitgelaten en haar vader goedenacht heeft gewenst, gaat ze opgewonden naar haar kamer. Jozef van Wilden heeft haar die avond, nadat ze de Sonate Pathétique op de piano had gespeeld, zachtjes zijn liefde verklaard. Eindelijk, want Mathilde was al een jaar verliefd op Jozef.
Van kinds af aan was Jozef haar goede kameraad; hij speelde met haar, en gaf haar later goede raad voor haar pianospel. Hij leerde haar de "grote-mensen-manieren" en discussieerde met haar over literatuur. Vier en een half jaar kostschool van Mathilde in België was de oorzaak van een verwijdering tussen hen, maar toen ze nu twee en een half jaar geleden weer bij haar vader in Amsterdam kwam wonen (haar moeder was jong gestorven), was er langzamerhand weer een vriendschap ontstaan. Mathilde zag naast haar vader en Jozef maar weinig mensen. Nu een jaar geleden was ze zich bewust geworden dat ze Jozef liefhad, en deze avond is eindelijk haar droom in vervulling gegaan.
Pas een week later komt Jozef weer op bezoek. Hij praat al van trouwen, maar Mathilde wil hun liefde voorlopig voor haar vader verborgen houden. Ze is bang voor zijn reactie, want buiten haar heeft hij niemand, maar het lijkt haar ook niet hoed als haar vader bij hen intrekt. Jozef gaat na zijn bezoek naar de club; hij is tevreden met de slag die hij geslagen heeft. Hij neemt zich voor geduldig te zijn. Mathilde blijft echter besluiteloos: haar vader kan haar absoluut niet missen en ze wil hem voor geen goud in de steek laten, maar tevens groeit haar liefde en verlangen naar Jozef. Eind september maken ze met zijn drieën een tochtje per rijtuig naar Weesp. Jozef en Mathilde kunnen nauwelijks hun verlangennaar elkaar verbergen. De volgende dag is de oude heer ziek. Mathilde voelt zich schuldig en vier weken lang slooft ze zich uit om haar vader te verplegen, tot ze zelf instort. Beide zieken raken na enkele weken aan de beterende hand. Bij een van Jozefs bezoeken wordt het Mathilde te veel: ze wil zo snel mogelijk met Jozef trouwen, en haar vader moet dan toch maar bij hen komen wonen. Een innige omhelzing is Jozefs antwoord.
De Stuwen is er inderdaad ondersteboven van als Jozef formeel om Mathildes hand komt vragen. Pas na van Jozef een brief met diens antecedenten ontvangen te hebben, geeft hij enigszins koel zijn toestemming. Na zijn huwelijksaanzoek gaat Jozef met zijn clubvrienden op stap en maakt hij met een hoer een afspraakje voor die nacht. De oude De Stuwen wordt steeds stiller en matter; hij is bang voor de eenzaamheid die hem te wachten staat; Mathilde had hem vergeten te zeggen dat hij bij hen zou blijven wonen. Mathilde is bezorgd. Doet ze er wel juist aan met Jozef te trouwen? Kan ze haar vader tijdens de huwelijksreis wel zo lang alleen laten?
Na de huwelijksvoltrekking in het voorjaar gaan Jozef en Mathilde op huwelijksreis: Arnhem - Parijs - Rome - terug via Duitsland. Op de heenreis in Valkenburg durft Mathilde voor het eerst haar hartstochten de vrije loop te laten, overweldigd door het zwoele weer en de natuur. Toch houdt ze haar twijfels. Het geloof in God is voor haar heel belangrijk, terwijl dat Jozef niets zegt. Ze is ook bezorgd om haar vader en van lieverlee wordt ze steeds neerslachtiger. Wanneer Jozef in een treincoupé met haar wil vrijen, wijst ze hem zelfs af.
In een hotel in Keulen krijgen ze een telegram dat De Stuwen ernstig ziek is, gevolgd door het bericht dat hij gestorven is. Mathildes eerste reactie is, dat ze nu helemaal voor Jozef is en voor niemand anders. Na de beslommeringen van de begrafenis glijdt Mathilde echter langzaam weg in een matte droefheid. Ze droomt de hele dag weg bij de spullen van haar vader en veronachtzaamt Jozef, die zich steeds meer begint te vervelen. Gelukkig bezorgt de kokette Emilie Hartse, een oud kennisje van Mathilde, hem wat afleiding. Pas na zes weken ontwaakt Mathilde langzaam uit haar verdoving en gaat ze zich helemaal richten op Jozef en haar nieuwe leven. Het zijn gelukkige tijden en na anderhalf jaar rouwtijd kopen zij een huis op de Herengracht. Op 16 april geven zij daar hun eerste grote feest. Het eerste deel van de roman eindigt met waar het mee begon: Mathilde speelt weer de Sonate Pathétique van Beethoven; overweldigd door haar geluk en liefde laat ze zich door de muziek meeslepen.
Tweede deel. Een paar dagen na het feest vertelt Mathilde aan Jozef dat ze in verwachting is. Mathilde vindt het heerlijk, maar Jozef geeft er eigenlijk weinig om. Hij vindt het alleen vervelend dat Mathilde zo'n lelijke dikke buik krijgt. Hij is overdreven bezorgd voor Mathilde. Over opvoeding denken beiden verschillend: Mathilde is voor strengheid, Jozef voor een zachte, toegeeflijke methode.
Op een nacht bevalt Mathilde van een zoon, Felix. Mathilde blijkt echter een hartziekte te hebben; hevige koortsen putten haar uit. Ze moet voorlopig het bed houden en na verloop van tijd gaat dit Jozef de keel uithangen. Het mollige lichaam van het boerenmeisje Marie, de min van Felix, laat hem niet onberoerd. Mathilde wordt dagelijks behandeld met koude compressen tegen congesties. Als Jozef en Marie haar op een avond daarmee helpen, raakt Jozef Marie opzettelijk aan. Mathilde merkt het en wordt zwijgzamer. Jozef ziet Emilie Hartse weer vaker, maar moet zich in acht nemen omdat haar man pas gestorven is.
Op aanraden van de dokter huurt Jozef een buitenhuisje in Hilversum, waar Mathilde de komende zomermaanden op krachten kan komen....








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.