Titelbeschrijving
auteur: Joost Zwagerman
titel: Vals licht
druk: het is een boek van de Grote Lijsters 1997
uitgever: Wolters-Noordhoff
plaats van uitgave: Groningen
jaar van uitgave: 1997
jaar eerste druk: 1991
pagina’s: 268

Gegevens over de auteur
Johannes Jacobus Willebrordus Zwagerman werd op 18 november 1963 in Alkmaar geboren. Hij groeide op in een ‘progressief katholiek’ milieu, waarin zowel ouders als ooms en tantes in het onderwijs werkzaam waren. Na de middelbare school volgde hij van 1981 tot en met 1984 de Pedagogische Academie. Hij besluit Nederlands te gaan studeren na het behalen van zijn onderwijzersdiploma in de bedoeling ‘dichter bij het literaire vuur te komen’.
Hij debuteerde met de roman De Houdgreep (1986). Hij publiceerde proza en poëzie in onder andere De Revisor, Tirade, Maatstaf en Optima. Hij schreef artikelen en interviews voor HP en De Volkskrant en is sinds 1985 medewerker van het literair katern van Vrij Nederland. Als redacteur was hij van 1988 tot 1990 verbonden aan het literaire tijdschrift De Held.
Verdere werken van deze auteur zijn Gimmick!, Collega’s van God, De kus van Michael Jackson, De buitenvrouw, Tomaatsj en In het wild.
Joost Zwagerman woont sinds 1984 in Amsterdam en is fulltime schrijver.

Plaats van het boek in het oeuvre van de auteur
Het kortademige, ‘hyperventilerende’ proza van Gimmick! heeft plaats gemaakt voor de veel lyrischer stijl van Vals Licht. De enige overeenkomst tussen deze romans is de subcultuur die in beide boeken behandeld wordt. Om deze reden wordt zijn werk ook wel postmodern genoemd. De citeerlust, het samengaan van hoge en lage cultuur en het opgeven van een originaliteitsclaim zijn typisch postmoderne kenmerken. Anderzijds beschouwen sommigen dit werk als een pleidooi voor meer realisme in de literatuur. Zo merkte Arnold Heumakers in zijn bespreking van Vals Licht op: ‘Wat Zwagerman de pagina’s van zijn boek wil binnensleuren is het echte leven, en om het zekere voor het onzekere te nemen heeft hij ook maar meteen het leven in een meer figuurlijke betekenis tot decor gekozen: de wereld van de prostitutie.’
Ook zijn verhaalfiguren sluiten hierop aan en worden daarom in reële psychische en maatschappelijke situaties (wereld van de prostitutie) geplaatst. Aan de andere kant kunnen de personen beschouwd worden als kunstmatig uit taal opgebouwde figuren.
Grappig detail is dat de hoofdpersoon uit Vals Licht, Simon Prins, beschouwd kan worden als modern alter ego van Paul Schiltkamp uit Vestdijks roman De dokter en ‘t lichte meisje. Niet alleen de initialen van de personages, ook de belevenissen tonen opmerkelijke parallellen.
.
Betekenis van het werk voor de Nederlandse literatuur
Vals Licht is één van zijn laatste romans, die in 1992 werd genomineerd voor de AKO-literatuurprijs. Ook vormde dit boek de inspiratiebron van Theo van Gogh voor de gelijknamige film.

Titelverklaring
De titel kan in verband worden gebracht met het gedempte, valse (neon)licht in wijken waar prostitutie wordt bedreven.
Verder kan de titel verbonden worden met de wijze waarop de lezer door de auteur voortdurend op het verkeerde been wordt gezet. Niets in de roman is wat het lijkt te zijn; op de verschillende gebeurtenissen in de roman schijnt telkens een ander, vals licht.
Ten derde verwijst de titel naar het licht dat herhaaldelijk lijkt op te doemen aan het einde van de donkere tunnel waarin de personages zich bevinden, maar dat keer op keer vals blijkt te zijn. Ook kan de titel verklaard worden door het feit dat hoofdpersoon Simon Prins graag een verhaal maakt van zijn leven; alleen als er vals licht op de werkelijkheid valt, kunnen hij en Lizzie erin leven.
Daarnaast verwijst de titel naar de kamer van hoofdpersoon Lizzie en de etage van Simon, die Lizzie beide heeft omgetoverd tot ‘onderwaterruimtes’. Ze sluit zich af van de buitenwereld door de gordijnen dicht te houden en binnen met lichteffecten te werken. In dat ‘valse licht’ speelt zich een groot deel van de liefdesrelatie van de hoofdpersonen af.

Genre
Dit is duidelijk een psychologische roman, omdat de geestelijke toestand en ontwikkeling van de hoofdpersonen centraal staan. De gebeurtenissen in het verhaal zijn van invloed op deze geestelijke toestand en ontwikkeling.

Handeling
Deze roman is onderverdeeld in 24 genummerde hoofdstukken, die alle ongeveer even lang zijn.

Simon Prins is al vanaf zijn vijftiende hoerenloper. In Amsterdam, waar hij Nederlands gaat studeren, observeert hij ‘s morgens vroeg het nachtleven op de ‘rosse’ Ruysdaelkade. Daar ontmoet hij de prostituée Lizzie Rosenfeld, die bij anderen bekend is als Janice en Sylvia.
Zij werkt hier om haar studie in Nijmegen te kunnen bekostigen. Geheel tegen de beroepscode in neemt Lizzie hem op een dag mee naar huis, mits hij zijn handen thuishoudt.
Simon leert langzaam de wereld van de prostitutie van een andere kant kennen. Lizzie houdt er nogal een ongebruikelijke manier van leven op na: zo slaapt zij zelden en leeft hoofdzakelijk van vitaminepreparaten en snoep. Hoewel hun relatie steeds intiemer wordt, weigert zij met hem te vrijen.
Haar bestaan als prostituée wordt zorgvuldig verborgen gehouden voor vrienden en familie. Over haar jeugd laat zij tegenover Simon weinig los. Ook over de man in de groene Opel vertrekt Lizzie alleen dat het een lastige klant is.
Op een dag vindt Simon trouwfoto’s van Lizzie en Jasper, haar vroegere vriendje. Doordat Lizzie plotseling ernstig ziek wordt en een week niets van zich laat horen, kan Simon geen tekst en uitleg eisen. Later belt ze hem op en vertelt dat ze in Nijmegen is.
Via een collega komt hij erachter dat zij in werkelijkheid bij Yab Yum werkt. Ook blijkt dat zij niet drie, maar zes dagen in de week werkt en niet studeert. Uit angst dat hij haar zou verlaten, had ze hem voorgelogen. Lizzie neemt zelf contact met hem op met de wetenschap dat hij inmiddels op de hoogte is van de ware feiten en besluit de rest verder zelf te vertellen. Zo bekent zij dat zij al vroeg van huis is weggelopen, omdat het leven thuis hard en onrechtvaardig was. Een adres in Nijmegen had ze dus al jaren niet meer. Op het advies van Jasper, die ze in die tijd had leren kennen, had zij zich bij een escortbureau en later bij Yab Yum aangemeld. Met het geld dat zij hiermee verdiende, kon Jasper in zijn vele materiële behoeften voorzien. Nadat Lizzie zich van hem had laten scheiden, bleef Jasper haar lastig vallen. Om voorgoed van hem af te zijn, maakte zij maandelijks een bedrag op zijn rekening over, waarna zij Wesley ontmoet. Deze verdween spoorloos na een bedrag geleend te hebben van negenduizend gulden.
Haar verhaal brengt Simon behoorlijk van zijn stuk. Dagenlang ligt hij met migraine op bed en ziet in iedere man een hoerenloper. Hij wordt geobsedeerd door het verlangen naar informatie en details. Daarom begint hij Lizzie te schaduwen. Op een avond vertelt ze hem dat zij haar werk heeft opgegeven, wat financieel een enorme klap voor haar betekent. In deze tijd wordt Lizzie ziek, maar een duidelijke diagnose is niet te stellen. De man in de groene Opel blijft haar intussen volgen, ondanks dat zij haar bestaan als prostituée heeft ingekrompen.
In de weken voor Kerstmis wordt hun relatie intiemer, maar ook nu komt het niet tot vrijen, omdat Lizzie aan vaginisme lijdt. Opnieuw begint Simon haar te volgen en ontdekt op deze manier dat zij voor controle naar het CAD gaat: Lizzie is verslaafd. Als hij haar met deze ontdekking confronteert, stelt ze hem voor samen naar de psycholoog Martin van Doorn te gaan, die haar begeleidt. Deze vertelt Simon dat Lizzie al enige tijd clean is. Zij is de enige van zijn cliënten die nog niet is teruggevallen.
Na een verdere speurtocht vindt Simon een aantal hoge rekeningen die nog openstaan. Ook blijkt zij een grote schuld te hebben bij de eigenaars van haar woning. Daarom besluit ze bij Simon in te trekken. Na de verhuizing blijft Lizzie de hele dag binnen uit angst op straat een van haar schuldeisers tegen te komen. Simon hervat zijn studie en slaapt in de woonkamer om niet door haar slapeloosheid gehinderd te worden. Op een avond belt zij hem totaal overstuur bij zijn studievriend Nico op, omdat Jasper bij haar is en alle CD’s meeneemt. Simon weet Jasper in de tram tegen te houden, waarna ze op het politiebureau belanden. Na te zijn verhoord, mogen ze weer gaan.
Er lijkt dan rust in Lizzies leven te komen. Ze durft de straat weer op, slaapt een groot deel van de nacht en rekent af met haar vreetbuien. Voor het eerst kan zij weer vrijen mede dankzij een rollenspel waarbij ze zich een derde persoon inbeelden. Dan krijgt Simon het idee om op zoek te gaan naar Wesley om het geld van Lizzie terug te vragen. Hij doet zich voor als journalist en spreekt af in een café. Het verhaal dat Wesley vertelt over zijn relatie met Lizzie, wijkt echter nogal af van het hare. Zij zou er destijds vandoor zijn gegaan. Hij had het geld terug willen betalen. Lizzie maakt de fout met dit geld de dealers te betalen, waardoor zij haar niet meer met rust zullen laten. Een van hen is de man in de groene Opel. Daarom duikt Lizzie een tijdje onder en verbiedt Simon naar haar op zoek te gaan.
Simon wordt enkele dagen later bezocht en bedreigd door de man van de Opel en enkele van zijn vrienden, waarna ook hij onderduikt. Al snel keert hij weer terug naar Amsterdam, waar hij wordt opgebeld door Lizzie...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.