Inleiding
Theoretische inleiding
Het leek mij interessant om te onderzoeken of mensen zich bij het eten van voedsel laten beοnvloeden door de kleur van dat voedsel. Daarom heb ik voor dit onderzoek gekozen. Door middel van een experiment ben ik tot een interessante conclusie gekomen, wat eigenlijk ook de bedoeling was van het onderzoek. Door middel van literatuuronderzoek ben ik meer te weten gekomen over smaakwaarneming, wat handig was bij het maken van dit verslag. Er was niet veel literatuur te vinden over dit onderwerp, maar wat ik heb kunnen vinden was redelijk bruikbaar. Er is vooral veel geschreven over de relatie tussen smaak en geur, dat heb ik in de discussie gebruikt.
Ik vond het erg leuk om te doen, en ik hoop dat dit onderzoek interessant (en leuk) is om over te lezen.
Vraagstelling
Zal een persoon aangeboden voedsel weigeren of minder graag eten op basis van de kleur van dat voedsel?
Hypothese
Ja, de persoon die het voedsel aangeboden krijgt zal het voedsel weigeren te eten of minder graag eten op basis van de kleur van dat voedsel.
Samenvatting
In dit onderzoek zal onderzocht worden of personen inderdaad voedsel weigeren te eten of minder graag eten op basis van de kleur van dat voedsel. Ook zal ik proberen te verklaren waarom dat zo zou zijn, aan de hand van de resultaten van dit onderzoek en literatuuronderzoek.
Materiaal en methode
Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van:
- 10 proefpersonen, variλrend in leeftijd en sekse
- plastic bekertjes
- leidingwater
- halfvolle milde yoghurt (Coberco)
- smaakstoffen (vanille, ananas, cola-champagne)
- kleurstoffen (bruin, geel, rood, blauw)
- lepeltjes
- een pipetje
- enquκtes
De volgende methode is gebruikt:
Van tevoren zijn er vijf verschillende bekertjes met yoghurt klaargemaakt. Deze hebben de volgende smaken en kleuren:
1. Blauw vanille
2. Rood ananas
3. (Licht)bruin neutraal (d.w.z. geen smaakstof toegevoegd)
4. Geel cola-champagne
5. Paars neutraal (d.w.z. geen smaakstof toegevoegd)
In elk bekertje is een bodempje yoghurt aanwezig, de kleur- en eventueel smaakstoffen zijn toegevoegd door middel van een pipetje, wat na elke toevoeging wordt schoongemaakt, zodat er geen restjes in achter blijven. De bekertjes zijn genummerd, 1 tot en met 5.
Vervolgens worden deze bekertjes neergezet voor de proefpersoon, met een bekertje water en een lepeltje voor het proeven. (Het bekertje water dient ervoor de smaak te neutraliseren voor het proeven van de yoghurt.) De proefpersoon krijgt eerst uitleg over de proef, en vult vervolgens de eerste enquκte in.
Hierin geeft hij aan hoe lekker hij de gebruikte smaken in het dagelijks leven vindt. Zo kan later gecontroleerd worden of hij is beοnvloed door de kleur van de yoghurt. Bijvoorbeeld: iemand vindt normaal gesproken de smaak ananas erg lekker. Hij proeft nu yoghurt met een afwijkende kleur, in dit geval rood. In de vragenlijst vult hij na het proeven in dat hij de yoghurt redelijk lekker vindt. Hieruit blijkt dat die persoon door een bepaalde oorzaak deze smaak opeens minder lekker vindt. In de enquκte geeft hij aan wat deze oorzaak is.
De bedoeling van het onderzoek is dus om te weten te komen of deze oorzaak de kleur van het desbetreffende voedsel is. Van tevoren wordt de persoon eerst gevraagd of hij ervoor voelt om dit voedsel te eten, en als dat niet zo is, waarom. Ook hiervan is de bedoeling te weten te komen of de kleur van het voedsel hier van invloed is. Er zijn ook twee bekertjes waaraan geen smaakstof is toegevoegd, blancos dus.
Dit experiment is goed na te maken, dus ook goed te controleren. Er is geprobeerd bij elke persoon evenveel smaak- en kleurstoffen toe te voegen en evenveel yoghurt in het bekertje te doen. Ook is de proef telkens rond 2 uur s middags uitgevoerd, wat voor de meeste mensen ongeveer 2 uur na het middageten is. Zo is er geprobeerd zo eerlijk mogelijk te vergelijken.
De personen werden niet afgeleid of beοnvloed door factoren van buitenaf, ze zaten in een rustige omgeving zonder andere mensen erbij.
De gebruikte methode wordt ondersteund door het boekwerk Basic sensory methods for food evaluation, om het experiment zo eerlijk mogelijk te laten verlopen zijn nuttige tips en voorbeelden uit dit boekwerkje gebruikt.
De kleurstoffen zijn smaak- en geurloos. De smaakstoffen (essences, bedoeld voor het bereiden van puddingen e.d.) zijn niet geheel geurloos, maar dat is geen probleem, omdat men bij vraag 1 uit de vragenlijst (wat voor smaak denk je dat deze yoghurt is?) kan afgaan op twee verschillende dingen, namelijk de kleur van het voedsel, maar ook de geur van de smaakstof (of als die er niet in zit, de geur van de yoghurt). Zo is de persoon niet verplicht om alleen op de kleur af te gaan bij de proef.
De smaakstoffen waren wel van een bepaalde kleur, maar wanneer dit vermengd werd met de kleurstoffen, was deze kleur niet meer waar te nemen en dus niet van invloed op de uiteindelijke kleur van de yoghurt.
Op de volgende pagina staat de gebruikte vragenlijst:
Smaak- en kleuronderzoek
Alvast bedankt voor je medewerking aan het smaak- en kleuronderzoek van Charlotte. Het onderzoek(je) zal ongeveer 10 minuutjes in beslag nemen. De resultaten van dit onderzoek zullen gebruikt worden voor het Eigen Onderzoek Biologie.Het onderzoek(je)
Zo werkt het:
1. Vul de eerste enquκte in (welke smaken je lekker vindt.)
2. Pak het eerste bekertje. Bekijk de yoghurt eens goed.
3. Vul deel 1 van het bij het bekertje behorende vragenlijstje in. Als je er niet voor voelt om het te eten, laat het staan en ga dan door naar punt 5. Voel je er wel voor, ga door naar punt 4.
4. Voordat je de yoghurt proeft, eerst even een slokje water nemen (om je smaak te neutraliseren). Pak een lepeltje en proef het. (Lepeltje helemaal aflikken). Wanneer je de yoghurt hebt geproefd, vul dan deel 2 van het vragenlijstje in.
5. Je hebt deze yoghurt niet geproefd, vul deel 3 van het vragenlijstje in.
6. Ga door naar het volgende bekertje en herhaal de stappen 2 t/m 5 bij alle bekertjes.
De eerste enquκte (invullen voor de smaaktest a.u.b.)
Hoe lekker vind jij de volgende smaken yoghurt?
Vanille erg lekker - lekker redelijk lekker niet lekker
Ananas erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Cola erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Neutraal erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Omcirkel welke antwoord het best bij je past.
N. B. Met neutraal wordt gewone yoghurt bedoeld, d.w.z. halfvolle milde yoghurt.
Als je een van deze smaken yoghurt nog nooit gegeten hebt, vul dan in of het je lekker lijkt of niet (denk gewoon aan de smaak zelf, niet per se de yoghurt).
Bekertje 1
1. Voel je ervoor om deze yoghurt op te eten?Ja/neeWelke smaak denk je dat deze yoghurt heeft?
2. Wat vond je van de yoghurt die je geproefd hebt?
Erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Waar lag dat aan?
Welke smaak denk je nu dat deze yoghurt heeft?
3. Om welke reden(en) heb je ervoor gekozen de yoghurt niet op te eten?
Bekertje 2
1. Voel je ervoor om deze yoghurt op te eten?Ja/nee
Welke smaak denk je dat deze yoghurt heeft?
2. Wat vond je van de yoghurt die je geproefd hebt?
Erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Waar lag dat aan?
Welke smaak denk je nu dat deze yoghurt heeft?
3. Om welke reden(en) heb je ervoor gekozen de yoghurt niet op te eten?
Bekertje 3
1. Voel je ervoor om deze yoghurt op te eten?Ja/neeWelke smaak denk je dat deze yoghurt heeft?
2. Wat vond je van de yoghurt die je geproefd hebt?
Erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Waar lag dat aan?
Welke smaak denk je nu dat deze yoghurt heeft?
3. Om welke reden(en) heb je ervoor gekozen de yoghurt niet op te eten?
Bekertje 4
1. Voel je ervoor om deze yoghurt op te eten?Ja/neeWelke smaak denk je dat deze yoghurt heeft?
2. Wat vond je van de yoghurt die je geproefd hebt?
Erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Waar lag dat aan?
Welke smaak denk je nu dat deze yoghurt heeft?
3. Om welke reden(en) heb je ervoor gekozen de yoghurt niet op te eten?
Bekertje 5
1. Voel je ervoor om deze yoghurt op te eten?Ja/neeWelke smaak denk je dat deze yoghurt heeft?
2. Wat vond je van de yoghurt die je geproefd hebt?
Erg lekker lekker redelijk lekker niet lekker
Waar lag dat aan?
Welke smaak denk je nu dat deze yoghurt heeft?
3. Om welke reden(en) heb je ervoor gekozen de yoghurt niet op te eten?
Resultaten
De resultaten zijn weergegeven per persoon, omdat dat overzichtelijker is.In de kolommen zijn de resultaten van de enquκte weergegeven. In Smaak voor proeven? staat wat voor smaak de proefpersoon denkt dat de yoghurt is voordat die geproefd is, in smaak na proeven? wat voor smaak de proefpersoon denkt dat het is, nadat hij/zij de yoghurt heeft kunnen proeven.
Als hij/zij geweigerd heeft om de yoghurt te proeven, is de reden daarvan aangegeven in de kolom Waarom niet?. In de kolommen Hoe lekker voor proeven en Hoe lekker na proeven kan worden gecontroleerd of de proefpersoon beοnvloed is door bepaalde factoren, in het geval dat hij/zij de yoghurt lekkerder of minder lekker vindt dan van te voren aangegeven.
Persoon 1
| Kleur/smaak yoghurt | Smaak voor proeven? | Geproefd | Waarom niet? | Smaak na proeven? | Hoe lekker voor proeven | Hoe lekker na proeven | Reden |
| Blauw vanille | Vanille | Ja | / | Vanille | Lekker | Lekker | smaak |
| ||||

