A Bouwkunst

I. Parthenon

Het Parthenon geldt als het beste werk van de Dorische bouwkunst: een peripteros van 31 meter breed (ofwel acht zuilen voor en achter) en 69 meter of 17 zuilen lang; het werd opgericht tussen 447 en 432 v.C. Het Parthenon heeft zijn roem te danken aan de geringe afwijkingen van de architectonische regelmaat: de taps toelopende zuilen hebben in het midden een verdikking; de horizontale lijnen van de traptreden vertonen een lichte kromming (stylobaat) net als het hoofdgestel. Bovendien hellen de zuilen ongeveer 7 cm naar binnen, evenals het hoofdgestel en de cellamuur. Op die manier kon Ictinus de stijfheid van de recht, verticale lijnen compenseren en de tempel “robuuster” maken. Door het gebruik van al deze kunstgrepen ontstond een evenwichtig geheel en werden optische illusies (gewekt door perspectivisch zien) gecorrigeerd. daardoor ook is het Parthenon zo krachtig van lijn. Het werd versierd door Phidias en zijn medewerkers. Op de frontons bevonden zich een reeks bas-reliëfs (40 beelden), over hoofdgestel liep een fries, bestaande uit een reeks metopen en trigliefen. Aan de binnenkant van de zuilenomgang om het hoofdgestel rondom de cella een ionische 160 meter lange fries, bestaande uit 360 personages die 1,06 meter hoog waren. Enkel het westelijke gedeelte is ter plaatse gebleven, de rest werd in de 19e eeuw gedemonteerd en overgebracht naar het British Museum in Londen: in het Acropolismuseum achter het Parthenon kunt u echter wel nog enkele fragmenten van het binnenfries bewonderen. Op deze fries stond de optocht van de Atheners bij hun grote Athenafeest uitgebeeld. De optocht vertrok bij de zuidoostelijke hoek van het Parthenon en ontwikkelde zich over de drie zijden; in het midden van het oostelijke gedeelte bevonden zich de goden van de Olympos. Boven de oostelijke ingang was de geboorte van Athena uit het hoofd van Zeus voorgesteld. Het westtimpaan toonde de strijd van Athena met Poseidon om Attica. In het inwendige van de tempel (de cella) dat door twee zuilenrijen in drie beuken werd opgedeeld, stond het cultusbeeld, het meesterwerk van Phidias: een 12 meter hoog houten/gouden beeld van Athena Parthenos. Ook het kolossale beeld van Zeus in Olympia was bekleed met goud en ivoor.




Het gebouw is kloek van opzet en verfijnd in de details, majestueus en imponerend, maar gebouwd volgens een verhoudingsschaal die zorgvuldig is afgestemd op het fysieke en geestelijke bevattingsvermogen van de mens dat het in het geheel niet overweldigt, kortom, het Parthenon is zo ontworpen dat alle onderdelen volmaakt in schaal en afmetingen aan elkaar zijn aangepast, en daarbij tevens aan het geheel. Het is een voortbrengsel van die zeldzame combinatie van abstract denken en fysiek aanvoelen die kenmerkend is voor wat de Grieken tot stand konden brengen. Helaas is het zwaar beschadigt (ontploffing van een Turks kruitmagazijn in 1687) en is het bijna van al zijn beeldhouwwerk beroofd, maar toch ademt het hele gebouw nog dat tijdloze waar Plutarchus het over had bij zijn beschrijving van de Acropolis, 500 jaar na hun oprichting: “Zij werden in korte tijd voor alle tijden gebouwd. Ieder gebouw was, in zijn volmaakte schoonheid, zelfs toen al meteen eeuwenoud, maar in de jeugdigheid van zijn kracht is het, tot op de dag van vandaag, nieuw alsof het pas gebouwd is.”



II. De tempel van de Kariatiden

Tegenover het Parthenon bevindt zich het Erechteion, een complex, vreemd monument, dat opvalt wegens zijn broosheid en sierlijkheid. Dit bouwwerk van Ionische orde werd opgericht tijdens de Peloponesische oorlog (421-406 v.C.). Het Erechteion is beroemd voor zijn Kariatidenhal. Men vraagt zich nog steeds af waarvoor deze voorhal (of is het een overdekt terras?) boven het graf van Kekrops, de legendarische stichter van de stad, gebruikt werd. Over de bestemming kunne we alleen maar gissingen maken, maar het bouwwerk zelf maakt gelukkig veel goed. De bouwmeester kwam op het geniale idee om het hoofdgestel niet te laten dragen door massieve zuilen maar wel door sierlijke vrouwenfiguren, kariatiden of kores.




B Beeldhouwkunst

I. Kourosbeeldje

Het overgrote deel van de vrijstaande archaïsche beelden stelt jeugdige, mannelijke naakten voor, de Kouros. Er zijn er meer dan 100 bewaard gebleven, al dan niet intact, in...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.