1. PRIMAIRE GEGEVENS

Jaar 1e druk: 1983
Aantal bladzijden: 92
16e druk

Motto

Als motto heeft Marga Minco een citaat gebruikt afkomstig uit de roman ‘The Dean’s december’ van de Amerikaanse schrijver Saul Bellow:

‘I imagine sometimes, that if a film could be made of one’s life, every other frame would be death. It goes so fast we’re not aware of it. Destruction and resurrection in alternate beats of being, but speed makes it seem continuous. But you see, kid, with ordinary consciousness you can’t even begin to know what’s happening.’

‘Ik stel me soms voor dat als er een film van iemands leven zou kunnen worden gemaakt, dat alles wat je niet ziet, de dood voorstelt. Het gaat zo snel dat we er niet bewust van zijn. Ondergang en verrijzenis in afwisselend tempo van het bestaan, maar de snelheid maakt het dat het onafgebroken schijnt. Maar je ziet, joch, met het gewone bewustzijn kun je niet eens beginnen te begrijpen wat er aan de hand is.’

Met deze woorden wil de schrijfster aangeven hoe moeilijk het is om te begrijpen wat er in iemands leven gebeurt. Het gaat allemaal zo snel dat we er niet bewust van zijn. En wat gebeurt, gebeurt soms toevallig. Dit vind je ook terug in het boek: het toeval bepaalt het leven (en de dood) van de hoofdpersoon, Frieda Borgstein.

Enkele titels van Marga Minco

Enkele bekende boeken van Marga Minco zijn ‘Het bittere kruid’, ‘Een leeg huis’ en ‘De glazen brug’.
Haar boeken zijn wel kort, maar ze bezitten veel betekenis. Een centraal thema in haar boeken is de Tweede Wereldoorlog.

Titelverklaring

Het woord ‘val’ kan op verschillende manieren verklaard worden: Ten eerste kan het woord ‘val’ opgevat worden als het zelfstandig naamwoord ‘val’ van het werkwoord ‘vallen’. In ‘De Val’ speelt deze betekenis van het woord ‘val’ een belangrijke rol. Voorbeelden hiervan zijn:

• Frieda Borgstein struikelt in het verleden over een tree en even later over een tas, waardoor kostbare tijd verloren gaat en de grijze auto met haar man en kinderen, die ze daarna nooit meer terug zal zien, zonder haar vertrekt.
• In het heden is er de val in de put. Ook deze val speelt een belangrijke rol in het verhaal, deze wordt namelijk haar dood.

Ten tweede kan het woord ‘val’ ‘in de val lopen’ betekenen. Een voorbeeld daarvan is dat nadat haar man en kinderen opgepakt zijn, Frieda haar hele verdere leven gedacht had dat ze in de val gelokt waren door de man die hen naar Zwitserland zou brengen.
Ten derde kan ‘val’ de betekenis ‘ondergang’ hebben. Daarmee kan bedoeld worden op:

• De ondergang van de familie Borgstein, die zelfs twee keer ten onder gaat: in het concentratiekamp en als de doorweekte foto’s door Abels in de asemmer worden gedeponeerd.
• De ondergang van de hoofdpersoon, Frieda Borgstein, die in een verwarmingsput valt. Ten slotte kan ‘val’ ook ‘toeval’ betekenen. Het leven wordt geregeerd door toeval en is daarbij ook de centrale thema van dit boek.

  2. INHOUD

  2.1 Samenvatting

  De val is opgebouwd uit 16 korte niet- genummerde en niet- getitelde hoofdstukjes. Elk hoofdstuk eindigt met een halve lege bladzijde en begint met een schuin gedrukt woord.
  
  Baltus en Verstrijen, monteurs van gemeentewerken, drinken op die donderdagochtend, voor ze naar het werk gaan, om half acht koffie in 'De Salamander'. Het heeft die nacht hard gevroren. Op diezelfde ochtend wordt Frieda Borgstein in het bejaardentehuis ook om half acht gewekt. Vandaag treft ze de voorbereidingen voor haar verjaardag, die morgen zal worden gevierd. Baltus en Verstrijen beginnen tegenover het bejaardentehuis met de werkzaamheden in een put van de stadsverwarming. Ze hebben weinig zin in het werk. Het bejaardentehuis krijgt bezoek van twee Zweden, die geïnteresseerd zijn in de moderne bejaardenzorg in Nederland. De directrice, Rena van Straten, en het hoofd van de huishouding Bien Hijmans, treffen daarvoor enige maatregelen.
  Frieda Borgstein heeft in de oorlog een afschuwelijke ervaring gehad. Door verraad zijn haar man Jacob en twee kinderen weggevoerd. Doordat Frieda nog even een vest voor haar dochtertje is gaan halen, is ze niet door de Duitsers opgepakt. De familie Oosterveen heeft haar opgevangen, maar Jacob en de kinderen zijn nooit teruggekeerd. In het bejaardentehuis heeft Frieda geen intieme relaties. Alleen met de klusjesman Ben Abels, die in een concentratiekamp heeft gezeten, kan ze het goed vinden. Ze heeft nooit aandacht besteed aan haar verjaardag, maar morgen als ze vijfentachtig wordt wil ze iedereen in het tehuis trakteren op gebak. Daarom wil ze ondanks het slechte weer naar buiten om enige zaken te regelen. Het wordt haar afgeraden, maar ze zet toch door. Na de koffie verlaat ze het bejaardentehuis en steekt ze de straat over.
  Baltus en Verstrijen maken weer een verwarmingsput open, maar ze plaatsen er geen hekjes omheen. Baltus gaat naar het toilet en Verstrijen zal een oogje in het zeil houden. Hij denkt aan de slechte relatie die hij met zijn vrouw heeft. Hij krijgt het koud en gaat eens kijken waar Baltus blijft. Intussen nadert Frieda de dampende put. Door de kou zijn haar ogen vochtig geworden en wellicht ziet ze de put, het deksel en de slang niet. Ze stort in de put en slaakt een kreet. Verstrijen hoort iets en rent naar de put. Hij probeert de vrouw uit het kokende water te halen, maar het lukt hem niet. De brandweer wordt gewaarschuwd en die haalt Frieda uit de put.
  In het bejaardentehuis is het Gerrie die als eerste merkt dat er aan de overkant een ongeluk is gebeurd. Van Straten en Hijmans voelen aan dat er iets met Frieda aan de hand moet zijn. Abel s spoedt zich naar buiten. Op het moment dat Frieda naar boven wordt gehaald, leeft ze nog, maar spoedig daarna moet ze zijn gestorven. Abels neemt haar tas mee en geeft die aan de directrice. Ze vinden onder andere een zilveren sigarettenkoker, een zilveren portretlijst en een etui met foto's. Abels brengt de doorweekte spullen naar de containerkelder en doet ze bijna plechtig in een nieuwe asemmer. Er zijn afbeeldingen bij van mensen die hij in zijn jeugd goed gekend heeft. Hij kwam toen namelijk regelmatig bij Frieda thuis, omdat hij bevriend was met Olga, de dochter van de Borgsteins.
  Op de dag van het ongeluk ontmoet Abels een man met dun grijs haar, die bij vaag kent. Van de directrice hoort hij dat liet Hein Kessels is, een ambtenaar van de provinciale bejaardenzorg. De dag voor de begrafenis heeft Abels een gesprek met Hein. Het is voor Hein een soort biecht. In 1942 zou hij de Borgsteins naar Zwitserland brengen. 's Avonds zou bij hen met de fiets ophalen. Toen hij bij het huis arriveerde, kwam de SD er ook, niet een auto. Vader Borgstein, de beide kinderen en Hein werden in de auto gesmeten. De Duitsers zochten niet naar Frieda. Hein is verhoord en in het concentratiekamp terechtgekomen. Hij heeft niets verraden. Door onervarenheid hebben Hein en zijn vrienden waarschijnlijk een foutje in de organisatie gemaakt en dat is hun fataal geworden. Na de oorlog is Hein in een andere plaats gaan wonen. Hij heeft de moed niet kunnen opbrengen om contact op te nemen met Frieda, die daarom nooit heeft geweten waarom de zaak is misgelopen.

  2.2 Thema

  Het boek ‘De Val’ bevat twee thema’s:
  1. Het leven wordt geregeerd door het toeval (/noodlot), waar de mens tegenover staat.
  2. Oorlogservaringen blijven je hele leven achtervolgen.
     1. Het toeval speelt in dit verhaal een belangrijke rol. Toeval leidt bij iedereen het leven en dat is ook goed te...
        
        
        
        [ Log in of registreer gratis om dit hele document te bekijken ]
        
        
        
        
        
        
        Reacties
        [post reply]
        
        Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
        Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.