Iets over Vasco da Gama vertellen heeft alleen zin als je weet in wat
voor tijd en in wat voor wereld hij leefde. Dan kun je de plaats die de
man in de geschiedenis innam begrijpen.
Vasco da Gamo komt uit Portugal. Ik wil dus eerst iets vertellen over
het oude Portugal. Het Portugal uit de Middeleeuwen.
Portugal lag in de Middeleeuwen op de grens van diverse beschavingen:
-
De Spaanse Christelijke beschaving die Arabische kenmerken in zich
had doordat de Arabieren grote delen van Spanje bezet hielden in de Middeleeuwen.
-
De Joodse beschaving. Veel Joden waren vanuit Afrika, Azië naar
Spanje getrokken en door naar Zuid Frankrijk. Deze gebieden hadden een
hele hoge beschaving in de 12e en 13e eeuw totdat
de kerk en inquisitie de volken daar onderdrukten en uitroeiend. Vanwege
een afwijkend geloof maar vooral omdat de rijkdom er groter was dan in
de rest van Europa.
-
De Islamitische beschaving van Noord-Afrika die via Gibraltar naar
Spanje en Portugal kwam. De Arabieren zijn zelfs tot in Frankrijk gekomen
en door Karel Martel bij Poitiers in de negende eeuw tegen gehouden.
-
De Tempelieren beschaving. De tempeliers waren een Christelijk ridderorde
die opgericht was om de kruisvaarders en de pelgrims die Jeruzalem bezochten
te beschermen tegen de Arabieren. Oorspronkelijk negen ridders stichtten
de orde stichtten welke uitgroeide tot een orde die heel Europa in feite
regeerden binnen twee eeuwen. Door jalousie van de Paus en Philips de
Schone in bijna heel Europa begin 14e eeuw uitgeroeid. Een
deel van de Tempeliers wist te ontkomen naar Schotland en naar Portugal.
Ze namen hun kennis, beschaving en rijkdom mee. Ze beschikten over een
grote vloot. Vasco da Gama was ook lid van die orde. De orde heette in
Portugal de Orde van Christus. De boten waarmee Da Gama naar Indie zeilde
en ook waarmee Columbus naar Amerika voer, hadden het Tempelieren kruis
op de zeilen geschilderd.
Het geloof in Portugal is Rooms Katholiek.
Spanje en Portugal liggen op een groot schiereiland. Het Iberisch schiereiland.
Alleen tijdens de Romeinse bezetting en tussen 1580 en 1640 was het een
groot rijk met een centraal gezag. Na de Romeinse tijd waren er diverse
koninkrijkjes op het Iberisch schiereiland. De Moslims, de arabieren vielen
binnen en eeuwen lang is er een strijd om de Arabieren te verjagen van
het Iberisch schiereiland.
Portugal wordt een zelfstandige staat in de 12e eeuw. Eerste
koning: Alfons Hendrik, die leefde van 1109tot 1185. Portugal splitst
zich af van het koningrijk Leon. Een koninkrijk ontstaan in de tiende
eeuw toen de christenen de arabieren uit dat deel verjoegen. Alfonso VI
geeft aan zijn dochter Theresa het deel van Portugal dat wij nu Noord
Portugal noemen als bruidschat bij haar huwelijk met de graaf Hendrik
van Bourgondie. Uit dit huwelijk wordt Alfons- Hendrik geboren, de eerste
koning.
In 1147 helpen Engelse kruisvaarders moslims te verjagen uit Lissabon
en wordt Lissabon deel van Portugal. Rond 1200 wordt Zuid Portugal, de
Algarve streek ingelijfd.
Belangrijk is de slag bij Aljuharrota. De Spanjaarden wilden Portugal
veroveren geholpen door de Fransen. De Portugezen krijgen dan natuurlijk
steun van de Engelsen en winnen de slag. Nu is er sprake van een echte
staat. Men gaat nu ook de zee verkennen, men moet wel gelet op de slechte
relatie met Spanje. Men moet over zee voor de handel.
Een nieuw koningshuis treedt aan: de Alvis dynastie. Deze dynastie
stimuleert het ontdekken van Afrika. Rond 1410 landen de Portugezen in
Noord Afrika. Ze beginnen er suiker plantages. De slavernij wordt geïntroduceerd.
De plantages op de Kanarische eilanden hebben werklieden nodig. Die worden
gehaald uit Mauritanië. De Portugezen waren in oorlog met Marokko
en vielen de kusten aan van Marokko en haalden daarbij uit Mauritanië
slaven.
Afrika is volgens de Portugezen een plaats waar veel goud te vinden
is. Men gaat op zoek. Men gaat zuidelijker Afrika langsvaren. In Senegal
moet de Goud Rivier liggen.
In 1437 verliest Portugal de slag bij Tangiers. Als gevolg hiervan
voert men geen oorlog meer, men neemt geen koloniën meer in maar
men gaat handelen. Men wordt vreedzamer.
Portugal is een z.g. zeevarende natie geworden. De mensen leefden eerst
van de visvangst en eind 15e eeuw van de handel over zee naar
andere landen. Zeehavens uit die tijd zijn.: Sebastupol, Oporto, Lagos,
Tovira en Viana do Castelo.
Eind 15e eeuw is Portugal een zeer belangrijke zeevarende
natie.
In 1460 sterft de Portugese koning Henry of wel Hendrik. Hij heeft
als bijnaam: the navigator vertaald de zeevaarder. Samen met zijn broer
Pedro heeft hij het ontdekken van Afrika en het zoeken naar een weg naar
India gestimuleerd en opgezet. Na Hendrik komt Alfonso II en die wordt
opgevolgd door John of wel Johannes de Tweede die sterft in 1495. Onder
deze koningen vestigen de Portugezen hun eerste kolonie, hun eerste vaste
handelspost in west Afrika. Diogo dAzambuja is degene die het eerste
rijk vestigt in West Afrika. In zijn gevolg bevinden zich twee mensen
die later heel belangrijk worden: Christopher Columbus die in 1492 Amerika
herontdekt (de Vikingen en de Ieren en Tempeliers (grottekening met Tempeliers
afbeelding in Canada gevonden) waren hem al voorgegaan maar niemand wist
dat meer) en Bartolomeus Diaz (1457-1500)
Bartolomeus Diaz zeilt als eerste Portugees zuidwaarts langs Afrika.
Hij rond als eerste Kaap de Goed Hoop en geeft deze plek de naam Kaap
de Goede Hoop . Zuidelijkste punt van Zuid Afrika. Hij landt in de Mosselbaai.
Daar zijn bemanning niet verder wil en bijna gaat muiten, gaat hij terug.
Zijn totale reis bedraagt 11.000 km.
Deze Hendrik de Zeevaarder maakt voor Portugal één grote
fout. Hij gelooft Christopher Columbus niet en wil niet mee helpen aan
diens plannen om via het varen naar het westen in India aan te komen.
In de tijd van Bartolomeus Dia en voor dat Da Gama vertrekt sturen
de Portugezen mensen over land naar India. Dat wordt vaak vergeten bij
de geschiedenis les. Vermomd als handelsreiziger bereikt b.v. Pero da
Corilha India via Ethiopië en Aden. Zijn reisverslag doet de Portugezen
mee besluiten toch over zee te gaan. (1488) De Portugezen kenden Indie
dus en wisten waar het ongeveer lag.
Aardig is te weten dat deze Portugese zeevaarders granieten pilaren
meenamen met het kruis van Christus en het wapen van de Portugese koning
erop. Waar ze aan land gingen, plaatsen ze zon graniet zuil.
Het wordt in 1440 mogelijk verder naar het zuiden te varen omdat er
een nieuw type schip gebouwd wordt de z.g. Karveel. Een groter betere
boot waar men verder mee kan komen. Samen met de Noas de schepen
die gebruikt worden voor deze extreem verre reizen.
In dit werkstuik moet ook Magelhaes genoemd worden om een compleet
beeld te krijgen van de wereld waarin Portugal en Vasco da Gama leefde.
Deze Portugees zeilt in 1520 rond Kaap Horn de andere kant uit richting
India.
Waarom de Portugezen niet naar het Westen voeren:
In 1492 herontdekt Columbus opnieuw Amerika. Het zou dus...