Amsterdam 1988

titel:
De titel Twee vorstinnen en een vorst slaat op de ouders van de hoofdpersoon en de Nederlandse koningin Wilhelmina, en is ontleend aan het langste verhaal uit het eerste deel van het boek. De titel vorst en vorstin van de ouders is figuurlijk, het geeft aan hoe groots ze zijn. Het grootse formaat van de vader komt naar voren als hij als verzetsheld is uitgenodigd bij de koningin, waar hij zich niet onderdanig opsteld, maar vrij zijn mening geeft. Dit toont de kracht van zijn persoonlijkheid.
Het vorstelijk formaat van de moeder komt in het gehele boek naar voren door haar krachtzinnige eigenzinnige optreden. Ze komt ook op gelijke hoogte met haar moeder als ze een briefwisseling beginnen. Ook is de moeder volgens de vader even koppig en trots als een koningin.
Er staat op de titelpagina een soort ondertitel, verhalen. Toch is het boek eerder een roman als een verhalenbundel.
Er is geen motto en geen opdracht.

personages:
moeder:
Zij is een opmerkelijke vrouw. Gaat volledig haar eigen gang en laat zich door niemand vertellen wat ze wel en niet mag doen en is voor niemand bang. Ze heeft een afkeer van hooggeplaatste personen. Ze maakt soms een asociale indruk, en vader noemt haar daarom ook primitief. Ze heeft een impulsieve, onredelijke manier van reageren. Tegenspraak duldt ze niet en als iemand iets doet wat haar niet bevalt, kan deze op wraak rekenen. Altijd probeert ze haar wil door te drijven. Een enkele keer lukt het vader om zijn wil door te drijven, maar dit lukt slechts met veel moeite. Ze is haar hele leven een individuele anarchist gebleven. Haar stemming slaat snel over; het ene moment staat het hele huis op zijn kop en is er lekker eten e.d., het andere moment is ze weer kortaf en snel geïrriteerd. Haar zoon is haar oogappel; hij mag mee op haar wraakacties, ook probeert zij hem te harden. Moeder heeft geen vriendinnen, alleen bij de kermis sluit ze vrienden met wat kermisgasten.
In het tweede deel is er niet veel meer over van deze eigenzinnige, krachtige persoonlijkheid. Ze is een klagende vrouw geworden, en in het begin heeft ze nog wel een scherpe tong, maar dit verdwijnt langzamerhand. Ze begint te dementeren en op het eind van haar leven is ze een sterk vermagerd, zielig hoopje mens. Ze is een round character.

zoon:
de zoon koestert tegenstrijdige gevoelens voor zijn moeder. Aan de ene kant maakt haar rare gedrag hem bang, onzeker en gespannen, aan de andere kant bewondert hij haar. Ook als zij korte metten maakt met een tegenstander voelt hij zich veilig bij haar. Bij alles wat hij doet vraagt hij zich af of zijn moeder het zou goedkeuren.
Net zoals zijn moeder is de zoon een eenling, hij heeft geen vriendjes of vriendinnetjes. In het tweede deel heeft hij wel last van haar gezeur, en zegt daar ook wat van, maar hij houdt een zwak voor haar en behandelt haar liefdevol. De zoon is de hoofdpersoon, hij vertelt het verhaal, en is dus ook een round-character.

vader:
De vader blijft in het eerste deel op de achtergrond. Hij laat zijn vrouw haar gang gaan en lost alleen de door haar veroorzaakte moeilijkheden op. Slechts een enkele keer zet hij zijn wil door, waardoor de moeder meteen een hele tijd dwars ligt. Wel bewondert hij haar doortastende optreden.
Vader streeft naar harmonie en heeft een hekel aan ruzies. Ondanks de woede van zijn vrouw maakt hij een ontwikkeling door van anarchist naar sociaal-democraat.
Pas in het titelverhaal komt de nadruk op vader te liggen, waarna hij de centrale figuur is. Hij blijkt heel belangrijk te zijn geweest in de politiek, in de vakbeweging en bij de emancipatie van de arbeider. Thuis merkte men daar niets van, omdat zijn vrouw niets van politiek wilde hebben.
Ondanks de scherpe en bitse opmerkingen van zijn vrouw houdt de vader erg van zijn vrouw. Ook is hij trots, en zelfs een beetje ijdel. Hij vertelt graag over wat hij allemaal heeft bereikt voor de arbeiders en vindt het heerlijk om in de belangstelling te komen. Hierdoor blijkt zijn sociale isolement. Een trieste gebeurtenis is als hij op zijn zestigjarig jubileum een toespraak wil houden over zijn rol voor de arbeiders, maar zolang wacht tot de zaal vol zit, dat iedereen opeens weg gaat. Niet lang daarna wordt hij ernstig ziek, en hoewel het steeds lijkt of hij zal sterven, komt hij er steeds bovenop. De vader is een round character.

kolenboer Daalhuyzen:
Deze verkoopt kolen aan de hele buurt. De meeste mensen kopen op de pof. Dit wordt bijgehouden op een bord in zijn kantoor. De hoofdpersoon moet van zijn moeder altijd kolen halen voor hij naar school gaat. Soms is de schuld te hoog en dan krijgt hij geen kolen mee. Hij durft dan niet naar huis, bang voor de reactie van zijn moeder. De kolenboer is een flat character.

huisbaas Cyvat:
Deze verhuurt het huis aan de familie. Ze kunnen niet altijd betalen. Op een gegeven moment komt hij zijn geld ophalen, maar moeder gooit hem van de trap af. Hiervoor moet ze naar de gevangenis.

de gymleraar:
Deze heeft het op de ik-persoon gemunt, waardoor deze zich niet erg gelukkig voelt onder de gymlessen. Zijn moeder kan dit niet hebben, en slaat hem in elkaar.

koningin Wilhelmina:
Dit is de koningin van Nederland. De vader komt bij haar op bezoek waar hij frank en vrij vertelt over wat hij van het koningshuis vindt. Dit waardeert ze heel erg, waarna ze samen gaan wandelen. Op een gegeven moment komt de koningin langs bij de familie, waarna ze ook nog een briefwisseling onderhoudt met de moeder.

thema:
In het eerste deel staat de armoede van het gezin centraal, en hoe ze daarmee omgaan. Ook de omgang van de familie met elkaar is heel belangrijk.
In het tweede deel staat de aftakeling centraal. Het belangrijkste is hier te zien als het feit dat de vader en moeder steeds ouder worden, en steeds minder zijn van wat ze vroeder waren.
Zo ver ik weet heeft R.J.Peskens geen andere boeken met dit thema geschreven, maar op zich is het best wel mogelijk dat dit toch wel het geval is, gezien de vertelwijze de schrijver het een best wel emotioneel onderwerp vindt.

tijd:
De gebeurtenissen spelen zich in drie perioden af; de jaren '20, rond de Tweede Wereldoorlog en de periode 1959-1972. De eerste acht verhalen van het eerste deel zijn gesitueerd rond de jaren '20 van deze eeuw, want de jongen is geboren in 1908 of 1909 (op pagina 217 is hij 64 jaar op het moment dat moeder in 1972 overlijdt) en in die verhalen is hij tussen de 10 en 12 jaar.
Het laatste verhaal van deel één speelt grotendeels aan het eind van de Tweede Wereldoorlog en kort daarna.
De verhalen uit het tweede deel spelen tussen 1959 en 1972.
Er zijn dus ontzettend veel tijdsprongen, en over de tussenliggende tijd komen we weinig te weten.
Elk verhaal omvat enkele dagen tot enkele weken.
Ook...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.