Een cultuurhistorische achtergrond, eind 19e eeuw en begin 20e eeuw

Politieke en economische verhouding

Het ontstaan van de industriële maatschappij brengt heel wat sociale problemen en wantoestanden met zich mee. We evolueerden van een agrarische staat naar één van arbeiders en bedienden. De oude landadel werd vervangen door de nieuwe geldadel: ondernemers, fabrikanten en bankiers vormden de nieuwe leidende klasse.

Cultuur

In het begin van de 19e eeuw waren de leden van de landadel en de geestelijkheid de dragers van het culturele erfgoed. Het burgerlijke aandeel was hierin uiterst beperkt. Met het ontstaan van een nieuwe klasse rijke industriëlen kwam hierin verandering. Zij richtten theaters, bibliotheken en musea op. Het aanbieden van cultuur in afzonderlijke complexen had ook een opvoedend doel: de gewone burger kreeg toegang tot kunst en cultuur.

1. Het expressionisme in Duitsland en België

De benaming voor deze stroming in de beeldende en geschreven kunst ontleende zich aan het Latijnse woord ‘expressio’ wat ‘uitdrukking’ betekent. Het gaat hier over iedere vorm van spontane uiting van een emotie waarbij de maker op sprekende wijze gebruik maakt van kleur en vorm. Deze kunststroming brak met alle regels die van toepassing waren op gebied van kunst. De bakermat van het expressionisme lag in Duitsland maar ook in België en Nederland bloeide deze kunst einde 19e eeuw en het begin de 20ste eeuw.

Thema’s

De expressionisten schilderden voornamelijk landschappen en stillevens . Zij raakten geboeid door dingen uit de dagelijkse omgeving. Mythes en sagen behoorden niet tot hun onderwerpen. Later evolueerde het expressionisme naar een meer activistische aard. Zo interesseerden zij zich voor de gewone werkende bevolking. Ze hielden van politiek en sociaal bewogen thema’s. De expressionisten zijn sterk beïnvloed door de Afrikaanse kunst, volkskunst en de schilders Van Gogh en Gauguin.

Vormgeving

De expressionisten streefden naar een verheffing van de kleuren en een vereenvoudiging en/of vervorming van compositie en tekening. Het was niet van belang of het werk mooi was maar wel de expressie van gevoelens en emoties die het weergaf. Wat het publiek de expressionistische kunst kwalijk nam, was dat de resultaten van deze kunst in strijd waren met alle schoonheid. Dat de karikatuurtekenaar de lelijkheid van mensen mocht laten zien, sprak vanzelf, dat was zijn vak. Het publiek vond dat als zij dingen wilden vervormen, zij deze in elk geval mooier dienden te maken en niet lelijker. De expressionisten waren zo begaan met het menselijk lijden, armoede, geweld en hartstocht dat zij er vanuit gingen dat het afbeelden van harmonie en schoonheid in de kunst een weigering was om eerlijk te zijn.

1.1 Expressionisme in Duitsland

Duisland rond de eeuwwisseling
Rond de eeuwwisseling exposeerden kunstenaars als Van Gogh, Gauguin en Edvard Munch met veel succes in de Duitse musea. Nadat de Duitse conservatieve partij een tentoonstelling van Munch al na één dag liet sluiten, schaarden de Liberalen zich massaal achter de kunst die zich afzette tegen de esthetische normen van de 19e eeuw. Dit alles maakte het pad vrij voor nieuw talent dat later de geschiedenis zou ingaan als de expressionisten.

Die Brücke en Der Blaue Reiter
Belangrijk voor het ontstaan van het Duitse expressionisme waren Die Brücke en Der Blaue Reiter, dit waren kunstenaarsverenigingen. Kunstenaars die een groep vormen, worden vaak meer bewogen door praktische motieven dan door idealen. Zij bevonden zich in een wereld, die vijandig stond tegenover elke vorm van originaliteit. Ze leefden in omstandigheden waarin alleen maar deuren konden worden geopend of fondsen worden verkregen door gezamenlijke acties. Zo’n actie uit zich in de praktijk gedeeltelijk door propaganda . Tot de propagandistische kant behoorde de uitgaven van manifesten , tijdschriften en boeken waarin gemeenschappelijke ideeën worden uiteengezet. Tot de praktische kant behoort...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.