Woord vooraf

Na de Tweede Wereldoorlog kwamen veel volken onder Russische Heerschappij. Europa werd verdeeld in West en Oost. Het westelijk deel was kapitalistisch, het oostelijk deel communistisch. In het oosten heerste er een communistische dictatuur over de Roemenen, Bulgaren, Hongaren, Polen, Tsjechen en de Duitsers die leefden in de Deutsch Demokratische Republik.
Ruim veertig jaar lagen de beide machtsblokken tegenover elkaar, dit leek ook niet te veranderen. Tot er in Rusland een andere man aan de macht kwam. Hij dwong de landen die in opstand kwamen tegen het communistische bewind niet met geweld om binnen het Oostblok te blijven. Deze man, Michael Gorbatsjov regeerde anders dan zijn voorgangers.

plaatje
De verdeling van Duitsland over de geallieerden en Rusland (bron: Moderne geschiedenis van Duitsland 1800-1900)

Dit leidde tot het moment, waarop de volkeren van Midden- en Oost-Europa de door Gorbatsjov ingezette ‘perestrojka’ voor hun eigen doel, onafhankelijkheid, zouden gaan benutten.
In 1989 was het zover. Dit jaar zal de geschiedenis ingaan als het jaar waarin een groot deel van Midden- en Oost-Europa zich bevrijdde van de communistische dictatuur. In het ene na het andere land dwongen de burgers de communistische regimes op de knieën en omdat de locale dictators niet meer, zoals vroeger, de steun van Russische tanks achter zich hadden, waren zij niet tegen deze ontwikkelingen opgewassen. Hun macht bleek geen echte macht te zijn.
Maar terwijl in landen als Hongarije en Tsjecho-Slowakije het systeem overboord ging, maar de nationale staat bleef bestaan vaagde de ontwikkeling in de DDR niet alleen het regime en het systeem, maar de hele staat weg. Eigenlijk kon dit ook niet anders. De DDR stond in gratie van de SED, de communistische partij en omgekeerd. De inwoners van Oost-Duitsland hebben de socialistische staat, die Oost-Duitsland oorspronkelijk was, nooit geaccepteerd.
De inwoners wilden dan ook graag bij West-Duitsland horen, toen ze konden aangeven wat ze wilden. De internationale politiek kon weinig anders doen dan deze onwikkeling volgen. De hereniging is een feit en de DDR is geschiedenis.
In 1990 werd het duidelijk dat de val van het communisme in de DDR niet alleen zou leiden tot een nieuwe regering, maar ook tot een ‘nieuw’ Duitsland.

plaatje
Een Russische kazerne in de DDR, duidelijk herkenbaar aan de Sovjet-sterren en het wapen van de Sovjet-Unie. (bron: Dàt was de DDR)

Zeer opvallend was de stad Berlijn. Deze stad is veertig jaar het symbool geweest van de Duitse en Europese deling geweest. De stad lag geografisch gezien niet op de scheidslijn tussen Oost en West, maar midden in de DDR op bijna 200 km afstand van de grens tussen beide Duitslanden en tussen democratie en communisme. Toch bleef Berlijn het symbool van de Koude Oorlog.
Het naoorlogse conflict tussen West en Oost was in 1948 een feit. De Russen blokkeerden Berlijn, nadat de geallieerden hadden besloten tot de invoering van de D-mark. Dit gebeurde tijdens een conferentie in Londen waarvoor Rusland niet uitgenodigd was. Rusland reageerde met de blokkade. Berlijn zou tot het eind van de DDR omstreden blijven. De luchtbrug voorkwam weliswaar dat West-Berlijn in Russische handen viel, maar vanaf 1948 werd duidelijk dat de grens tussen het Westen en Oosten dwars door Duitsland liep.
Dat de scheiding in Berlijn het meest zichtbaar en tastbaar was, had verschillende oorzaken. Ten eerste was Berlijn voor de tweedeling de hoofdstad van het oude Duitse Rijk. De ontwikkelingen waren hier op alle gebieden verder dan in welke provinciestad van Duitsland dan ook. Ook was de zichtbare deling van Duitsland hier het meest duidelijk. De Muur die dwars door de hoofdstad was gebouwd, scheidde de beide helften definitief van 1961 tot 1989.


Berlijn, het symbool van de tweedeling.

De geschiedenis.
Berlijn ontstond tussen 1000 en 1300, toen er op het huidige stadsgebied een aantal dorpen, zoals Wilmersdorf en Zehlendorf werden gebouwd. Nu zijn dit namen voor wijken. Vanaf 1700 werd de stad verfraaid met sloten, zoals het nog steeds bestaande Charlottenburg en werd het al bestaande stadsslot uitgebreid. In 1871 werd Berlijn de hoofdstad van het Duitse Rijk, dat door de kanselier Bismarck was gesticht. En tot 1918 werd Duitsland vanuit Berlijn geregeerd door de Hohenzollerns.
In 1920 werd Berlijn uitgebreid tot Groot-Berlijn. Berlijn werd dertien keer zo groot en kreeg een oppervlakte van 880 vierkante kilometer. Zowel zelfstandige als plattelandskernen werden bij de nieuwe stadsgemeente ingelijfd. Hierdoor werd Berlijn qua oppervlakte de grootste stad van de wereld. Deze maatregel heeft West-Berlijn tijdens de Russische blokkade in 1948 mede gered. De stad kon na de bouw van de Muur verder uitbreiden. West-Berlijn zou het niet hebben gered als dit niet mogelijk was geweest.
De stad stond in de jaren twintig en dertig bekend om zijn leidende rol op cultureel gebied. En nog steeds groeide de stad, in 1939 was het aantal inwoners al opgelopen tot vier miljoen.

plaatje
Een foto van een verwoeste winkel na de Kristalnacht. (bron: Encarta ’99 encyclopedie)


Berlijn was het decor van de fakkeloptocht die de nazi’s hielden als viering van hun overwinning. Dit gebeurde tijdens de machtsovername. Hitler regeerde Duitsland als vanzelfsprekend na de machtsovername vanuit Berlijn.
Ook is Berlijn bekend geworden door de nacht van 9 op 10 november in 1938. Niet alleen brandden er toen fakkels, maar ook de synagogen. Dit werd later de Kristalnacht genoemd. Hier kregen de joodse inwoners van Berlijn alvast een voorproefje van Hitlers misdadige regime. Winkels werden geplunderd en mensen werden mishandeld.
Berlijn kwam er niet slecht vanaf vergeleken met andere Duitse steden, tijden de Wereld Oorlog. Berlijn bleef niet gespaard voor de lucht-bombardementen, maar de echt grote verwoesting kwam in het voorjaar van 1945. Russische troepen naderden toen de hoofdstad en Hitler gaf het bevel om door te vechten. Veel soldaten bleven doorvechten, zodat er om bijna elke straat van Berlijn gestreden werd.
De Russen bereikten, desondanks, het centrum, waar Hitler, kort voordat de Russen de rijkskanselarij bereikten, zelfmoord pleegde. Heel Duitsland en Berlijn waren totaal verwoest.
In Berlijn wachtten de Russen op de westerse geallieerden, met wie zij de stad zouden gaan besturen. De Amerikanen en Engelsen waren tot aan de Elbe gekomen, maar Berlijn was door de Russen ingenomen.
In de zomer van 1945 bezetten de geallieerden hun deel van Berlijn en in ruil daarvoor ontruimden ze verschillende Duitse staten, die zij veroverd hadden. Berlijn lag hierdoor in de Russische zone. Als de westerse legers naar hun deel van Berlijn moesten konden ze die alleen bereiken door die zone. Dit leek in 1945 nog geen probleem te zijn. Het belangrijkste doel was bereikt, namelijk Duitsland verslaan. Toen de verschillen tussen de Russen enerzijds en de geallieerden anderzijds steeds groter werden, kwam ook de positie van Berlijn er anders uit te zien.


De blokkade en de luchtbrug.
Er waren geen concrete afspraken gemaakt tussen de Russen en geallieerden gemaakt over de toegang tot Berlijn. De geallieerden gingen namenlijk uit van een herenigd Duitsland. Maar in 1948, toen de West-Duitse staat vorm begon te krijgen konden de Russen niet gewoon toekijken. Toen het Westen in Londen plannen maakten over West-Duitsland en Rusland negeerde, blokkeerde Rusland op 24 juni de spoor-, weg-, en waterverbindingen tussen het Westen en Berlijn.


plaatje
Een vliegtuig, die deelnam aan de luchtbrug. (bron: Encarta ’99 encyclopedie)



Omdat het Westen Berlijn niet meer kon bereiken over het land, besloot het om de stad via de lucht te bevoorraden. Dit was een zeer kostbare en ingewikkelde operatie. De ‘luchtbrug’, zoals dit later werd genoemd, kostte Amerika dagelijks 385.000 dollar. In het begin landden er enkele vliegtuigen per dag, maar naarmate men beter ingespeeld raakte op de situatie, veranderde dit tot elke drie minuten een vliegtuig. Op een van de West-Berlijnse vliegvelden landde er dan een vliegtuig.
Dit leidde tot vreemde situaties. Sommige vliegvelden waren niet opgewassen tegen zoveel vliegverkeer. Zo stond er op het vliegveld Tempelhof een groep van tweehonderd Duitsers, die na elk geland vliegtuig de schade aan de landingsbaan repareerden. Na drie minuten moest de baan weer vrij zijn voor het volgende vliegtuig.
Door de blokkade brak er een tijd van schaarste aan. De luchtbrug zorgde voor het hoognoodzakelijke aan voedsel en voor brandstof. Hier speelden de Russen op in door de West-Berlijners voedsel aan te bieden dat ze in Oost-Duitsland konden halen.
Er kwam een eind aan de blokkade toen na een jaar bleek dat Berlijn via de lucht bevoorraad kon worden. Er begonnen onderhandelingen tussen de geallieerden en in mei 1949 werd de blokkade opgeheven. Er waren toen ruim 2.000.000 ton aan goederen, waaronder 950.000 ton aan steenkool naar Berlijn gevlogen. Dagelijks werden er bijna vierhonderd vliegtuigen ingezet die werden bemand door 57.000 piloten. 51 van hen zijn tijdens deze...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.