I. MAGISCH - REALISME

Het magisch-realisme is van Italiaanse oorsprong. Bontempelli lanceerde het. Vooral Plato's allegorie van de grot inspireerde hem daarbij. Hij probeerde eigenlijk door een synthese tussen het natuurlijke en het bovennatuurlijke de kern van ons menszijn te achterhalen. De brug tussen beide zou de droom zijn, die ons naar een wereld boven het zintuiglijk waarneembare voert. Als voorlopers kun je alvast E.T.A. Hoffinann, E.A. Poe en 0. Wilde beschouwen. Buiten ons taalgebied beoefenden in deze eeuw o.a. Alain-Fournier en H. Kasack het genre.

Binnen het magisch-realisme in de Nederlanden dringt zich volgens sommigen een splitsing op tussen de strekking van Daisne en die van Lampo.
A. Bij Daisne komt het genre tot stand door een parallellisme en interpenetratie van de gewone dagelijkse werkelijkheid en de hogere Platonische wereld. De eerste, concrete realiteit, zou daarvan slechts een minderwaardige afschaduwing zijn. Lampo daarentegen legt de volle klemtoon op archetypische elementen in zijn oeuvre. Toch mag de scheiding tussen beide visies ons niet blind maken voor de aanwezigheid van archetypische figuren in het werk van Daisne. Je kunt ze overigens ook vrij makkelijk terugvinden in vele andere literaire producties die niet de minste magische inslag vertonen. De aanwezigheid van herkenbare archetypische elementen is m.a.w. op zich geen criterium om van een werk te kunnen beweren dat het magisch- realistisch zou zijn.

B. Bij Lampo kun je moeilijk van het wijsgerige fundament spreken dat Daisne bezielde. Voor hem gaat het om het spontaan laten opborrelen van elementen uit het collectieve onbewuste. Hierdoor kom je ook in een mythische sfeer terecht. Alle antwoorden die de mens gevonden heeft op de essentiële vragen van leven en dood zouden daar in machtige symbolen vastgelegd liggen. Het is dan natuurlijk ook zeer goed mogelijk dat sommige van die beelden naar het bewuste opstijgen. De verbondenheid van het mythische en het archetypische is daarom bepalend voor het magisch-realisme van Lampo.

Zowel in het geval van Daisne als van Lampo gaat het wel om een combinatie tussen het magische en het vertrouwde, zoals de naam van de stroming laat vermoeden. Geen van beiden neemt genoegen met de banale, dagelijkse realiteit, maar bij Lampo hangt veel af van de receptibiliteit van de auteur om de sluimerende archetypische boodschappen te kunnen registreren. Veel hangt m.a.w. af van de persoonlijkheid van de schrijver, die de boodschappen wel registreert, maar er zelf dikwijls de zin niet van vat. Lampo zou zijn verhalen dus met minder voorbedachtheid schrijven. Bij Daisne daarentegen is het opzet haarfijn uitgekiend.
Daisne zag daarbij zelf een evolutie in zijn werk. Hij onderscheidde een periode van romantisch en van klassiek magisch-realisme.

A. ROMANTISCH MAGISCH-REALISME.
In dit eerste geval is de tegenstelling tussen droom en werkelijkheid uitdrukkelijk medebepalend voor ons bestaan. De natuurlijke en bovennatuurlijke wereld staan er naast of tegenover mekaar. Precies door die tegenstelling zouden we ook tot een zeker inzicht komen. Hierin herken je wel dadelijk de ideeënleer van Plato.

B. KLASSIEK MAGISCH-REALISME.
In zijn latere werken verdwijnt dat bovennatuurlijke element. Het is de creativiteit van de schrijver die de werkelijkheid tot iets wonderlijks laadt.

Auteurs die het verstandelijke element volledig uitschakelen ten voordele van het onbewuste noemen we surrealisten. Zij streven niet naar de synthese van de magisch-realisten. De intuïtie, de droom, de impulsieve associatie krijgen bij hen vrij spel. Zij wijzen beschavingscriteria als nut en logica af. Groteske elementen, galgenhumor, absurditeit, waanzin enz. moeten ons in hun werken van de utilitaristische wereld vervreemden en bevrijden.


II DE TREIN DER TRAAGHEID (J.DAISNE)

A. TIJD
· isochronie: dialogen
· vertraging: hoofdstuk 22: beschrijving van de herberg * versnelling: samenvatting van maaltijd ( blz. 81)

B. TIJDNIVEAUS
· Nu : In verleden tijd verteld, ik-persoon kijkt terug.
SEIZOEN: LENTE (blz. 50) --- > nieuw leven kan beginnen! VERHAAL - begint bij schemering - verloopt 's nachts
Hernhutter over de herberg: "als mijn redenering juist is zal het hier nacht blijven."
--- > NACHT = tijd van mysterie, overgang van bewuste naar onbewuste, droom <---> MAAR de nacht is ook de tijd van bezinning en rust.

· verleden: - in de trein: wat gebeurde voor hij sliep? - wat heeft hij die dag gedaan?
--- > functionaliteit

· later: P. 36-37 over de naam "Hernhutter": "Sedert heb ik het nagekeken."(= auctoriële ingreep)
p. 77 anticipatie...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.