Hoofdstuk 4, Privaatrecht

4.1 Indelingen

Privaatrecht is het burgerlijk recht. Het gaat om de betrekking tussen burgers. De belangrijkste geschreven bron van privaatrecht is het Burgerlijk Wetboek. Deze is in 1992 herzien.

4.1.1 Publiek- en privaatrecht

Het publiekrecht regelt de verhouding tussen individuen en de (organisatie van de) gemeenschap. Bij het privaatrecht betreft het de verhouding tussen individuen onderling.
Tussen publiek en privaatrecht kan moeilijk een lijn worden getrokken. Bepaalde rechtsgebieden zoals het  burgerlijkproces recht en het personen- en familie recht kunnen moeilijk aan een van de twee worden toegekend.
Het eerste verschil is dus dat bij het publiekrecht het algemeen belang centraal staat en bij het privaatrecht het individueel belang (Dit gaat niet altijd op en er zijn gevallen waarbij beide voorkomen).
Het tweede onderscheid is het verschil met betrekking tot de handhaving van de rechtsregels. Bij het publiekrecht ligt het initiatief bij de overheid, bij het privaatrecht bij de burger. (Het initiatief nemen tot een proces.)
Het derde verschil is het onderscheid naar de verschillende middelen van handhaving. Een burger kan verschillende procedures in gang zetten, de overheid kan politiedwang uitoefenen.
Het vierde verschil is dat privaatrecht vooral gemene/commune recht is en publiekrecht vooral bijzonder recht.
(publiekrecht is een uitzondering van het privaatrecht, in de trend van de groeiende overheidsbemoeienis.)
Het vijfde verschil is dat publiekrechtelijke bevoegdheden altijd worden gegeven met een bepaald doel en privaatrechtelijke subjectieve rechten mogen in beginsel worden gebruikt voor ieder geoorloofd doel ('detournement de pouvoir').

4.1.3 Dwingend en aanvullend recht

Bij het privaatrecht wordt onderscheid gemaakt in twee verschillende soorten recht, namelijk dwingend recht en regelend recht (ook wel aanvullend recht).
Dwingend recht kan niet van worden afgeweken, ook niet in overeenkomst. Het is opgesteld ter bescherming van bepaalde individuen in een bepaalde positie (afhankelijk van de casus).
Er bestaat bij het recht echter een vrijheidsbeginsel en de voortvloeiing daarvan is hier de contractsvrijheid. Men mag wel overeenkomsten sluiten, als het maar binnen de wettelijke bepalingen van het dwingend recht blijft. De conctractsvrijheid is een van de pijlers van het privaatrecht.
Naast dwingend recht bestaat er ook nog aanvullend recht. Meestal is dit van toepassing als er tussen de individuen niets over een bepaald onderwerp is geregeld. Het heeft dan dus een aanvullende functie bij het sluiten van een overeenkomst tussen individuen.

4.1.4 Wanneer regelend/dwingend ?

Voor het maken van onderscheid tussen een dwingende rechtsregel en een aanvullende rechtsbepaling zijn de volgende richtlijnen :

• Vaak wordt er in het wetboek zelf al aangegeven welke soort het is (bijvoorbeeld als alle andere overeenkomsten strijdig zijn dan is het dwingend recht).
• Als uit de formulering van de wet opgemaakt kan worden dat het een 'moeten' betreft is het dwingend recht.
• Regels met betrekking tot de openbare orde en de goede zeden worden over het algemeen dwingend recht geacht te zijn.
• Als uit een bepaalde paragraaf kan worden opgemerkt dat het dwingend recht betreft, mag worden aangenomen dat de rest van de paragraven ook dwingen recht zijn (idem met aanvullend recht).

Zeer grof kan worden gezegd dat het publiekrecht voornamelijk dwingend recht is en het privaatrecht voornamelijk aanvullend recht, maar dit is niet helemaal waar. Bij het privaat recht zijn wel degelijk onderwerpen waar het dwingend karakter sterk naar voren komt omdat de overheid heeft gemeend dat deze zaken van een dusdanig algemeen belang zijn dat ze strikt moeten worden geformuleerd en nageleefd.
Een eerste categorie is het in bescherming nemen van iemand tegen zichzelf. Bijvoorbeeld bij het handelen van een minderjarige kan men zich beroepen op handelsonbekwaamheid en dus vernietiging van de handeling.
Een tweede categorie betreft de vormvoorschriften, waar de partijautonomie gedegen geregeld wordt met gedwongen recht . De meeste handelingen tussen individuen hebben geen bepaalde vaststaande vorm waarin ze moeten plaatsvinden (bijvoorbeeld de koop van sigaren) echter bijvoorbeeld het afsluiten van een hypotheek is bij de wet geregeld.
Een derde categorie van dwingend recht binnen het privaatrecht is het gebied waarbij een persoon moet worden beschermd tegen iemand die machtiger wordt geacht dan deze. Concreet zijn dit de bepalingen van bijvoorbeeld werknemer tegenover werkgever vanwege de verschillen in sociaal-economische positie

4.2 Absolute en Relatieve rechten

Binnen het privaat recht kan naast het onderscheid in dwingend en aanvullend recht nog een andere verdeling worden gemaakt, namelijk de onderverdeling in absoluut en relatief recht. Absoluut recht is recht waarop men zich kan beroepen ongeacht wie de ander individu is. Relatief recht is alleen van toepassing tegenover bepaalde personen.
Het belangrijkste absolute recht is het eigendomsrecht. Een voorbeeld van een relatief recht is de eigendomsoverdracht.

4.2.1 volledige en beperkte absolute rechten

Bij de absolute rechten kan onderscheid worden gemaakt tussen volledige rechten en beperkte rechten. Volledige rechten zijn zoals het eigendomsrecht en het recht op voortbrengsel van de menselijke geest. Beperkte rechten zijn afleidingen van de volledige rechten hebben betrekking op een kleiner onderdeel, bijvoorbeeld het sluiten van een hypotheek (eigendomsrecht). Beperkte rechten bezwaren de volledige rechten (inperken, door een nauwkeurigere definitie er aan te geven). Eigendom is het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben. Het betreft hier echter niet allen materiële goederen maar ook dus uitvindingen en auteursrechten en handelsnamen. Een eigendom van een handelsnaam is dus een absoluut beperkt recht van het absolute recht van eigendom.

4.2.2 Eigendom, volledig absoluut recht

Eigendom is dus een volledig absoluut recht, echter het bezit mag niet in strijd zijn met wetten van de openbare verordeningen en het gebruik van de zaak mag een ander geen hinder toebrengen.
Eigendom wordt dus beperkt door

• Wettelijke voorschriften
  Het betreft hier wetten in formele zin en materiële zin. In formele zin zou zoiets kunnen zijn dat het eigendomsrecht tijdelijk ongeldig kan worden gemaakt in geval van noodzakelijke werkzaamheden (BW 5:56)
• Regels van ongeschreven recht
  Door het misbruiken van een recht en het uitvoeren van hinder te voorkomen bestaat deze bepaling.
  Misbruik van het eigendomsrecht lijkt onmogelijk  (Wie zijn recht uitoefent schaad niemand), echter het bouwen van een Watertoren in je achtertuin kan zeker anderen schaden. (Berg en Dalse Watertoren). 
  Van Misbruik van het eigendomsrecht kan al worden gesproken als het nadeel van de ander  onevenredig groot is ten opzichte van het voordeel van de eiser (Amotie-arrest)
  Hinder is van zichzelf al onrechtmatig en bij het beroep op het eigendomsrecht kan dit recht dus ongedaan worden gemaakt (Tenzij er hinderwetvergunningen worden verleend).
• Rechten van anderen
  De eigendomsbepaling voor het Nederlandse recht is te vinden in BW 5:1, lid 2.

4.2.5 Rechten van Anderen op de zaak


Eigendomsrechten kunnen beperkt worden door rechten van anderen op de zaak.
Absolute rechten kunnen worden onderverdeeld in volledige en beperkte absolute rechten.
Het beperkte recht bezwaard het meer omvattende recht waarvan het afgeleid is, het hoofd- of moeder recht. Beperkte wetten vormen een beperking op de hoofdwet en ze zijn zelf ook beperkt in hun bereik. Beperkte wetten 'rusten op een object' en ze hebben een bepaalde 'functie'.
Met betrekking tot het object waarop een beperkte absolute wet rust, kan onderscheid worden gemaakt in de rechten op een goed (zaak of recht) of op een zaak (alleen stoffelijk).
Beperkte rechten  op goederen  zijn dan : vruchtgebruik, pand, hypotheek.
Beperkte rechten op zaken zijn dan : Erfpacht, opstal en erfdienstbaarheid.
Met betrekking tot de functie kunnen beperkte rechten worden onderscheiden in genotsrechten en zekerheidsrechten. Genotsrechten geven in principe voortdurend recht tot uitoefening, Zekerheidsrechten maar een maal. Beperkte genotsrechten zijn dan dus : Erfdienstbaarheid, vruchtgebruik, opstal en erfpacht. Beperkte zekerheidsrechten zijn dan dus : Pand en hypotheek.

Erfdienstbaarheid is het dulden van een ander op je erf omdat deze bijvoorbeeld anders niet bij zijn/haar eigendom kan komen. Er ontstaan zo twee soorten erf, het dienende en het heersende erf. Vestiging vindt plaats bij notariële akte of door verjaring in te goeder trouw (al 10 jaar mag het en dus nu ook ).

Vruchtgebruik is het profiteren van goederen die aan een ander toebehoren voor de levensduur van de vruchtgebruiker. Bijvoorbeeld het profiteren van het gemeenschappelijk vermogen door de langstlevende echtgenoot...








Nog geen opmerkingen of toevoegingen op dit document geplaatst.
Wil jij een bericht plaatsen dan kan dat door op "post message" te klikken.